Nulmeting transitiemonitoring
Het vervolgonderwijs staat voor een fundamentele omslag. Een nieuwe transitiemonitor van DRIFT en Risbo, in opdracht van Npuls, laat zien hoe het stelsel verandert, waar vernieuwing ontstaat en welke patronen vernieuwing juist afremmen. Dit rapport is de nulmeting. De komende jaren zal een jaarlijkse temperatuurmeting worden afgenomen, waarmee de staat van transitie wordt gemonitord gedurende Npuls.
Wat?
Dit document beschrijft de transitiemonitor vervolgonderwijs die DRIFT en Risbo hebben ontwikkeld in opdracht van Npuls. De monitor brengt in kaart hoe het vervolgonderwijs (mbo, hbo, wo) verandert. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar losse innovaties, maar naar de bredere systeemverandering (transitie). De monitor richt zich op vijf thema’s die bepalend zijn voor de toekomst van het vervolgonderwijs: waardegedreven digitalisering, flexibele leerroutes, de verschuiving van student naar lerende, leren met en van de maatschappij en nieuwe competenties en rollen voor onderwijsprofessionals. In de monitor wordt zowel gekeken naar de opbouw van nieuwe praktijken als naar de afbouw van bestaande structuren en gewoonten. De nulmeting laat zien dat er veel vernieuwingskracht is en dat overal initiatieven en samenwerkingen ontstaan, maar ook dat opschaling en structurele verankering worden belemmerd door onder meer bekostiging, regelgeving, kwaliteitskaders en dominante opvattingen over goed onderwijs. De monitor vormt de basis voor een meerjarig leer- en reflectieproces waarin systematisch wordt gevolgd hoe richting, snelheid en diepgang van de transitie in het vervolgonderwijs zich ontwikkelen.
Voor wie?
Beleidsmakers en bestuurders in het vervolgonderwijs (mbo, hbo, wo), programmamanagers en projectleiders rond digitalisering, flexibilisering en leven lang ontwikkelen, onderwijsprofessionals en onderwijsteams die werken aan onderwijsvernieuwing en iedereen die inzicht wil in de systeemverandering van het Nederlandse vervolgonderwijs.
Samenvatting
Het vervolgonderwijs staat onder druk om zich fundamenteel anders te organiseren en te legitimeren. De groeiende vraag naar flexibilisering en leven lang ontwikkelen, samen met de kansen en zorgen rond digitalisering, maakt duidelijk dat kleine aanpassingen mogelijk niet meer volstaan.
Om deze mogelijke transitie zichtbaar te maken, hebben DRIFT en Risbo in opdracht van Npuls een transitiemonitor ontwikkeld. Deze monitor richt zich op vijf samenhangende thema’s: waardegedreven digitalisering, flexibele leerroutes, de verschuiving van student naar lerende, leren met en van de maatschappij, en nieuwe rollen en competenties voor onderwijsprofessionals.
De nulmeting laat zien dat er veel vernieuwingsinitiatieven zijn, maar dat structurele inbedding wordt belemmerd door bestaande bekostigingssystemen, regelgeving, kwaliteitskaders en diepgewortelde opvattingen over goed onderwijs. De monitor maakt daarmee duidelijk dat transitie niet alleen gaat over nieuwe oplossingen, maar ook over het doorbreken van bestaande patronen.
Npuls gebruikt de monitor als basis voor een meerjarig leer- en reflectieproces, zodat ontwikkelingen in het vervolgonderwijs systematisch gevolgd kunnen worden en het onderwijsveld een spiegel krijgt voor de richting, snelheid en diepgang van de huidige veranderingen.